Hymenopus coronatus to modliszka z rodziny Hymenopodidae, pochodząca z lasów tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej, w tym Malezji, Birmy, Tajlandii, Filipin i Indonezji. Występuje również w zachodnich Ghatach w Indiach. Znana jest pod różnymi nazwami zwyczajowymi: „chodzący kwiat”, „modliszka storczykowa” oraz „modliszka różowy storczyk”. Jest jednym z kilku gatunków określanych jako modliszki kwiatowe ze względu na ich wygląd i zachowanie.
Gatunek ten charakteryzuje się niezwykłą kolorystyką i budową doskonale przystosowaną do kamuflażu, naśladującą fragmenty kwiatu orchidei. Cztery odnóża kroczne przypominają płatki kwiatów, natomiast ząbkowana przednia para jest – podobnie jak u innych modliszek – przekształcona w chwytaki.
Modliszki storczykowe dla owadów zapylających „świecą” bardziej niż prawdziwe kwiaty, dzięki czemu przyciągają je w swoje pobliże częściej niż same kwiaty.
Ofiarami samic są najczęściej zapylające kwiaty motyle. Dzięki idealnemu kamuflażowi i pokaźnym rozmiarom samice polują poprzez wabienie często większych od siebie ofiar swoim podobieństwem do kwiatów z rodzaju Phalaenopsis – falenopsisów, czyli roślin z rodziny storczykowatych.
Nimfy pierwszego stadium wyglądają zupełnie inaczej niż starsze osobniki. Naśladują pluskwiaki z rodziny Reduviidae, które cechują się aposematyzmem, czyli ubarwieniem ostrzegawczym sugerującym toksyczność. Nimfy L1 są intensywnie czerwone i mają czarne odnóża.
Hymenopus coronatus wykazuje jeden z najbardziej wyraźnych dymorfizmów płciowych spośród wszystkich gatunków modliszek – samce są około 2/3 mniejsze od samic.
Selekcja drapieżnicza samic jest prawdopodobnie siłą napędową rozwoju tak skrajnego dymorfizmu wielkości płciowej. Duże samice, dzięki swoim rozmiarom i skutecznej mimikrze kwiatowej, mogą wabić i chwytać stosunkowo duże owady zapylające.
Pomimo że entomolodzy uznają Hymenopus coronatus za jeden gatunek, hodowcy zaobserwowali na tyle duże różnice pomiędzy osobnikami z Indonezji i Malezji, że podejrzewa się, iż mogą one stanowić odrębne gatunki. Samce obu linii nie różnią się znacząco, choć osobniki indonezyjskie są często ciemniejsze. Znacznie większe różnice występują u samic – zarówno w ubarwieniu, jak i wielkości.
Malezyjskie samice Hymenopus coronatus dorastają do około 8 cm. Skrzydła wystające ponad 1 cm poza odwłok optycznie powiększają je nawet do około 10 cm. Na pokrywach skrzydeł mają cztery brązowe stygmy, umieszczone lekko po bokach. Linia malezyjska częściej jest również różowa, czasem jednak samice w stadium imago przybierają kolor beżowo-żółty.
Samice linii indonezyjskiej zwykle nie dorastają do więcej niż 6 cm, a pokrywy skrzydeł wystają tylko nieznacznie poza odwłok. Często przybierają żółte ubarwienie, przez co bardziej przypominają Helvia cardinalis, która również występuje w Malezji i Indonezji. Na skrzydłach mają tylko dwie stygmy.
Przesłanką do dokładniejszego przyjrzenia się obu liniom są także doniesienia innych hodowców, obserwowane również u nas. Samce malezyjskie w ogóle nie interesują się samicami indonezyjskimi. W odwrotnej konfiguracji dochodzi wprawdzie do kopulacji, jednak potomstwo z takich krzyżowań jest nieliczne, słabe i często pada już w stadium L1 lub L2 – zupełnie jak przy krzyżowaniu międzygatunkowym.
Być może w Indonezji doszło do skrzyżowania Hymenopus z Helvia albo endemiczne warunki i specyfika odmiennego pokarmu spowodowały, że Hymenopus coronatus wykształcił dwie odrębne formy. Pozostaje mieć nadzieję, że zjawisko to zostanie dokładniej zbadane, a jeśli różnice rzeczywiście się potwierdzą – obie linie doczekają się odrębnych oznaczeń.
Pomimo że modliszki te pochodzą z terenów lasów deszczowych, ich siedliska są tożsame z siedliskiem roślin z rodzaju Phalaenopsis. Są to epifity rosnące wysoko na drzewach, gdzie wilgotność powietrza jest niższa niż w ściółce leśnej, a ruch powietrza zapewnia dobrą wentylację.
Dlatego – wbrew informacjom, które można znaleźć w sieci – Hymenopus coronatus hoduje się przy wilgotności nie wyższej niż około 70%, ale również nie niższej niż 60%, ze względu na prawidłowy przebieg wylinek. Utrzymujący się przez dłuższy czas wysoki poziom wilgotności może skutkować zabójczymi infekcjami grzybiczymi, na które ten gatunek jest szczególnie wrażliwy.
Dobrze jest zapewnić modliszkom dobowe skoki temperatur. W ciągu dnia optymalna temperatura wynosi 24–26°C, natomiast nocą 17–19°C. Nocą wilgotność może być wyższa i czasowo wzrosnąć nawet do około 80%.
Wiosną, latem i jesienią można bazować na naturalnych dobowych zmianach temperatur. Zimą, przy ogrzewaniu, warto na noc nieco zmniejszyć temperaturę – innym modliszkom również to nie zaszkodzi.
Dla samic terrarium wentylowane z góry i z boku, nie mniejsze niż 15 × 20 cm. Przy wystroju tropikalnym można zastosować terrarium około 17 × 25 cm. W każdym przypadku należy zadbać o właściwą wilgotność i wentylację.
Dla samców pojemnik nie mniejszy niż 7 cm wysokości i 5 cm szerokości, również wentylowany z góry i z boku.
Informacja od autora
Treść artykułu opiera się na praktycznych doświadczeniach hodowlanych autora, jego własnych obserwacjach oraz rozmowach z innymi hodowcami. Informacje dotyczące taksonomii oraz występowania pochodzą z ogólnodostępnych źródeł.
