Scolopendra subspinipes to duży, tropikalny parecznik z rodziny Scolopendridae. Gatunek został opisany przez Williama Elforda Leacha w 1815 roku. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli rodzaju Scolopendra i od wielu lat spotykany jest również w hodowlach terrarystycznych. Chilobase
Królestwo: Animalia – zwierzęta
Typ: Arthropoda – stawonogi
Podtyp: Myriapoda – wije
Gromada: Chilopoda – pareczniki
Rząd: Scolopendromorpha – skolopendrokształtne
Rodzina: Scolopendridae – skolopendrowate
Rodzaj: Scolopendra
Gatunek: Scolopendra subspinipes Leach, 1815 Chilobase
Przez wiele lat Scolopendra subspinipes była traktowana jako gatunek obejmujący szereg podgatunków i odmian geograficznych. Problem polegał na tym, że część cech używanych do ich rozróżniania – m.in. ubarwienie czy niektóre cechy morfologiczne – wykazywała dużą zmienność.
Rewizja Christiana Kronmüllera z 2012 roku znacząco uporządkowała ten kompleks. Scolopendra dehaani oraz Scolopendra japonica zostały przywrócone do rangi odrębnych gatunków, a dawną S. subspinipes cingulatoides wyodrębniono jako Scolopendra dawydoffi. Formy piceoflava i fulgurans uznano natomiast za synonimy S. subspinipes. Wcześniej do S. subspinipes włączono także mutilans i gastroforeata. Zobodat
Badania morfologiczne i molekularne opublikowane w 2015 roku dodatkowo potwierdziły odrębność S. dehaani, S. japonica i S. dawydoffi. PLOS
Warto jednak zaznaczyć, że nie wszystkie internetowe bazy taksonomiczne zostały w tym zakresie ujednolicone – ChiloBase nadal prezentuje także starszy podział na podgatunki. Chilobase
To duża skolopendra o silnie wydłużonym, spłaszczonym ciele zbudowanym z segmentów, z których każdy wyposażony jest w parę odnóży. Pierwsza para odnóży została przekształcona w forcipule połączone z gruczołami jadowymi.
Ubarwienie S. subspinipes jest bardzo zmienne i może obejmować różne odcienie brązu, czerwieni, zieleni i żółci. Zmienność ta była jedną z przyczyn problemów z dawnym podziałem gatunku na liczne formy i podgatunki.
Dorosłe osobniki osiągają zwykle około 15–20 cm długości. W literaturze terrarystycznej można spotkać informacje o znacznie większych osobnikach, jednak wartości przekraczające 20 cm należy traktować raczej jako wyjątkowe niż typowe. PubMed Central (PMC)
Naturalny zasięg Scolopendra subspinipes związany jest przede wszystkim z tropikalnymi i subtropikalnymi obszarami Azji. Gatunek został jednak zawleczony przez człowieka w wiele innych rejonów świata.
Obecność odnotowano m.in. w Azji Południowo-Wschodniej, na wyspach Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku oraz w części Afryki i Ameryki Południowej. Szerokie rozprzestrzenienie gatunku dodatkowo utrudniło ustalenie pierwotnego zasięgu poszczególnych populacji. Chilobase
Scolopendra subspinipes jest aktywnym drapieżnikiem, prowadzącym głównie nocny tryb życia. W naturze przebywa w miejscach zapewniających wysoką wilgotność i możliwość ukrycia się – pod korą, kamieniami, drewnem czy w ściółce.
Poluje przede wszystkim na inne bezkręgowce, ale duże osobniki są zdolne do chwytania niewielkich kręgowców. PubMed Central (PMC)
Jak wszystkie skolopendry, S. subspinipes posiada forcipule połączone z gruczołami jadowymi. Ukąszenie człowieka może powodować bardzo silny ból, obrzęk, zaczerwienienie i pieczenie. Opisywano również pęcherze, miejscową martwicę oraz znacznie rzadsze powikłania ogólnoustrojowe. PubMed
W literaturze znajduje się dobrze udokumentowany przypadek śmiertelny po ukąszeniu dziecka w głowę na Filipinach. Śmiertelne zatrucia jadem pareczników należą jednak do wyjątkowych. PubMed Central (PMC)
Ze względu na szybkość zwierzęcia, możliwość ucieczki i bolesne ukąszenie skolopendr nie należy brać na ręce.
Scolopendra subspinipes wymaga przede wszystkim bezpiecznego, dobrze zamykanego pojemnika, odpowiedniej wentylacji oraz podłoża umożliwiającego ukrywanie się i utrzymanie właściwej wilgotności.
W hodowlach terrarystycznych najczęściej stosuje się temperaturę około 22–28°C w ciągu dnia, z możliwością nocnego spadku, oraz wilgotność w granicach 60–80%. Jako podłoże może służyć m.in. włókno kokosowe lub torf. Ważna jest równowaga między wilgotnością a wentylacją – stale mokre i zaparowane terrarium sprzyja rozwojowi pleśni. Terrarium
W terrarium powinna znajdować się kryjówka oraz stały dostęp do wody.
Podstawę pokarmu stanowią żywe bezkręgowce odpowiedniej wielkości, przede wszystkim karaczany, świerszcze i inne owady karmowe.
Niezjedzone resztki pokarmu należy usuwać, ponieważ w wilgotnym środowisku szybko mogą zacząć się rozkładać lub pleśnieć. Terrarium
Samica składa jaja i otacza je ciałem, zapewniając im ochronę. Opieka trwa również przez pierwsze stadia rozwojowe młodych. W tym okresie samicy należy zapewnić przede wszystkim spokój i stabilne warunki.
Kiedy młode stają się samodzielne, powinny zostać rozdzielone. Skolopendry wykazują silny kanibalizm i wspólne przetrzymywanie młodych osobników wiąże się z dużym ryzykiem strat. Terrarium
