Pseudocreobotra wahlbergii to modliszka z rodziny Hymenopodidae. W języku polskim przyjęła się jej nazwa zwyczajowa „afrykańska modliszka motylowa” lub „afrykańska modliszka motyl”. W tłumaczeniu z angielskiego funkcjonuje również nazwa „modliszka kolczasta”.
Jest to niewielka modliszka kwiatowa pochodząca z południowej i wschodniej Afryki. Występuje przede wszystkim na terenach równikowych, na obrzeżach lasów tropikalnych i poza nimi.
Dorosłe osobniki mają kolczaste struktury na spodzie odwłoka. Ich ubarwienie jest zmienne – najczęściej są białe lub jasnozielone, ale mogą być również żółte, różowe albo czerwone.
Na skrzydłach znajduje się duża, charakterystyczna plamka. Jej wnętrze jest czarne, otoczone zielono-kremowym wzorem przypominającym muszlę ślimaka, a całość otacza zielona plama.
Wewnętrzne skrzydła mają zabarwienie od żółtego po czerwone, natomiast ich końcówki są przezierne.
Nimfy są czarne aż do trzeciego stadium rozwojowego.
Pseudocreobotra wahlbergii jest wizualnie podobna do azjatyckich modliszek z rodzaju Creobroter, jednak należą one do różnych podrodzin.
Gatunek prezentuje charakterystyczny pokaz dejmatyczny. Modliszka rozpościera skrzydła, dzięki czemu wydaje się większa, a jednocześnie wyraźnie eksponuje znajdujące się na nich „ślimacze” plamki.
Czasami porusza skrzydłami tak szybko, że powstaje słyszalny furkot, a znajdujące się na nich plamki migają bardzo efektownie. Zachowanie to odstrasza potencjalne drapieżniki.
W niewoli modliszki te bardzo chętnie stroszą się i furkoczą skrzydłami. Samce przejawiają takie zachowanie również w okresie godowym. To właśnie temu zachowaniu modliszki te zawdzięczają swoją polską nazwę zwyczajową.
Nimfy od stadium L4 mają również ubarwienie obronne. W odpowiedzi na zagrożenie unoszą i rozszerzają odwłok, odsłaniając pojedynczą plamkę znajdującą się na jego wierzchniej części.
Pseudocreobotra wahlbergii wykazuje niewielki dymorfizm płciowy.
Samice mają małe kolce u podstawy skrzydeł oraz sześć do siedmiu segmentów odwłoka. Mają również nieco krótsze czułki i dłuższe skrzydła. Do osiągnięcia dojrzałości potrzebują siedmiu wylinek.
Samce nie mają kolców występujących u samic w pobliżu skrzydeł. Mają osiem segmentów odwłoka, krótsze skrzydła oraz dłuższe czułki. Do osiągnięcia dojrzałości potrzebują sześciu wylinek.
W naturze Pseudocreobotra wahlbergii jest dobrze zakamuflowana i doskonale imituje kwiaty, dzięki czemu owady zapylające podlatują do niej.
Modliszki te preferują owady latające, ale jeśli nie są one dostępne, zjadają również owady biegające.
Pokarm latający preferują przez cały cykl życia. Nimfy L1–L2 można karmić muszkami owocowymi Drosophila melanogaster, a nimfy L2–L4 większymi muszkami Drosophila hydei, ale również rybikami. Od stadium L5 do imago można podawać muchy.
Dorosłe osobniki chętnie polują również na samce, a nawet samice karaczana zielonego.
Modliszki te mają silne odnóża chwytne i duży apetyt, dlatego potrafią poradzić sobie ze stosunkowo dużą zdobyczą w porównaniu z rozmiarami własnego ciała.
Nie będą jednak gonić za ofiarą, ponieważ są owadami czatującymi, podobnie jak inne gatunki wykorzystujące mimikrę kwiatową lub suchych liści. Wolą pozostać całkowicie nieruchome, wtapiając się w otoczenie, i czekać na moment, kiedy niczego niepodejrzewający owad znajdzie się w zasięgu ataku lub zostanie zwabiony ich wyglądem.
Gatunek ten jest pospolity w niewoli i łatwy w hodowli.
W naturze modliszka żyje w ciągu dnia w temperaturach od 25 do 30°C. W nocy może wytrzymać temperaturę wynoszącą co najmniej 18°C.
Choć Pseudocreobotra wahlbergii toleruje różne poziomy wilgotności, jej nadmiar może być dla niej śmiertelny. Gatunek jest szczególnie podatny na infekcje grzybicze, dlatego w warunkach hodowlanych zapewniamy wilgotność na poziomie 60–70% oraz dobrą wentylację, podobnie jak w przypadku Hymenopus coronatus.
Jak większość modliszek naśladujących rośliny, chętnie korzysta z wystroju terrarium. Wpływa on pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa owada, choć nie jest koniecznością.
Dla tego gatunku odpowiednie jest terrarium o wymiarach około 15 × 20 cm, minimalnie 10 × 15 cm, z wystrojem tropikalnym.
Jeżeli wykonujemy wystrój samodzielnie, w przypadku nimf należy dokładnie przemyśleć rozmieszczenie roślin i konarów, aby nie zakłócały prawidłowego przebiegu wylinek.
Niskie liście roślin usuwamy, chyba że są na tyle wiotkie, że w wyższych stadiach nie będą dla modliszki atrakcyjnym miejscem do linienia. Konarów nie układamy pod skosem, lecz pionowo. Poziome rozgałęzienia mogą pozostać jedynie na wysokości umożliwiającej bezpieczne przeprowadzenie wylinki pod lub nad nimi.
U samic Pseudocreobotra wahlbergii zdarza się kanibalizm seksualny, choć zależy on również od osobniczego poziomu agresji. Niektóre samice akceptują obecność samca przez wiele dni, inne reagują na niego atakiem od razu.
Nimfy wykazują znikomy kanibalizm aż do czwartego stadium rozwojowego.
Samce można trzymać w grupie do stadium imago.
W przypadku Pseudocreobotra wahlbergii szczególnie ważny jest moment rozmnażania. Płodność u tego gatunku trwa krótko i przypada mniej więcej na drugi–trzeci tydzień życia dorosłego owada.
Samiec w okresie płodowym wykonuje charakterystyczne dla tego gatunku drżenie skrzydeł.
Samica przed łączeniem nie powinna być głodna, ale w żadnym wypadku nie należy jej przekarmiać.
Podczas rozmnażania dobrze jest zapewnić muchy, które swoją aktywnością odwracają uwagę samicy od samca.
Zobacz również krewniaczkę: Chlidonoptera lestoni
Informacja od autora
Treść artykułu opiera się na praktycznych doświadczeniach hodowlanych autora oraz jego własnych obserwacjach.
